آیا جوشاندن آب میکروپلاستیک ها را از بین می برد؟ مقایسه جوشاندن با دستگاه تصفیه آب

آیا جوشاندن آب میکروپلاستیک ها را از بین می برد؟ مقایسه جوشاندن با دستگاه تصفیه آب

در سال‌های اخیر، حضور میکروپلاستیک‌ها و نانوپلاستیک‌ها (NMPs) در آب آشامیدنی توجه پژوهشگران را جلب کرده است. این ذرات می‌توانند از منابع محیطی و مواد یا تجهیزات در تماس با آب وارد آن شوند. با وجود نگرانی درباره پیامدهای احتمالی آن‌ها، میزان خطر ناشی از مواجهه معمول از طریق آب آشامیدنی هنوز به‌طور کامل مشخص نیست. یکی از پرسش‌های کاربردی این است که آیا جوشاندن آب می‌تواند مقدار این ذرات را کاهش دهد و چه تفاوتی با تصفیه آب به روش اسمز معکوس دارد.

آیا جوشاندن آب میکروپلاستیک‌ها را کاهش می‌دهد؟

پژوهشی که در سال ۲۰۲۴ در نشریه معتبر Environmental Science & Technology Letters منتشر شد، نشان داد که هنگام جوشاندن آب، برخی ذرات پلاستیکی می‌توانند همراه با رسوب کربنات کلسیم به دام بیفتند. جدا کردن این رسوبات از آب، امکان کاهش بخشی از ذرات را فراهم می‌کند.

در شرایط آزمایش این پژوهش، جوشاندن آب سخت با سختی بالاتر از ۱۲۰ میلی‌گرم بر لیتر برحسب کربنات کلسیم، موجب حذف دست‌کم ۸۰ درصد از ذرات بررسی‌شده پلی‌استایرن، پلی‌اتیلن و پلی‌پروپیلن با اندازه ۰٫۱ تا ۱۵۰ میکرومتر شد. این نتیجه مربوط به شرایط مشخص آزمایش است و نباید آن را به همه انواع آب و ذرات پلاستیکی تعمیم داد.

نکته مهم: این فرایند به معنای نابودی پلاستیک‌ها نیست؛ ذرات در رسوبات به دام می‌افتند و برای کاهش ورود آن‌ها به آب مصرفی، باید رسوبات از آب جدا شوند. کارایی این روش به ترکیب شیمیایی آب و نحوه جداسازی رسوب وابسته است.

محدودیت‌های جوشاندن آب در تصفیه خانگی

• حذف نکردن بسیاری از آلاینده‌های محلول: جوشاندن روش قابل اتکایی برای حذف نیترات و بسیاری از فلزات سنگین نیست. اگر این مواد در آب وجود داشته باشند، تبخیر بخشی از آب می‌تواند غلظت آن‌ها را در آب باقی‌مانده افزایش دهد.
• کاهش بخشی از سختی، نه همه آن: جوشاندن می‌تواند بخشی از سختی موقت را به‌صورت رسوب جدا کند، اما راهکار مؤثری برای حذف سختی دائمی یا همه املاح محلول نیست.
• نیاز به جداسازی فیزیکی رسوبات: تشکیل رسوب به‌تنهایی کافی نیست؛ رسوبات حاوی ذرات باید از آب مصرفی جدا شوند. بدون فیلتراسیون، این ذرات مجدداً در آب شناور می‌مانند.
• مصرف انرژی: گرم کردن و جوشاندن مکرر آب انرژی مصرف می‌کند و از نظر اقتصادی در حجم مصرف بالا برای شرب و پخت‌وپز، صرفه کمتری نسبت به سایر روش‌ها دارد.

تفاوت جوشاندن با تصفیه آب اسمز معکوس (RO)

در دستگاه تصفیه آب به روش اسمز معکوس، آب تحت فشار از غشای نیمه‌تراوا عبور می‌کند. این فناوری می‌تواند بسیاری از املاح محلول و برخی آلاینده‌ها را کاهش دهد؛ در حالی که جوشاندن برای حذف بسیاری از این مواد مناسب نیست.

• کاهش آلاینده‌های شیمیایی: دستگاه اسمز معکوس مناسب، قادر است مقدار بسیاری از یون‌های محلول، برخی فلزات و ذرات را کاهش دهد. میزان کاهش برای همه آلاینده‌ها یکسان نیست و باید براساس آزمون عملکرد دستگاه بررسی شود.
• عملکرد پیوسته: بر خلاف جوشاندن که یک فرایند ناپیوسته است، سیستم‌های تصفیه آب خانگی جریان آب تصفیه‌شده و گوارا را به صورت همیشگی در اختیار قرار می‌دهند.
• لزوم نگهداری صحیح: عملکرد دقیق دستگاه به فشار، سلامت غشا (ممبران) و تعویض به‌موقع فیلترها و بررسی شیلنگ‌ها بستگی دارد؛ وجود ممبران به‌تنهایی تضمین‌کننده کیفیت آب نیست.
• هزینه و کارایی: برای مقایسه اقتصادی با جوشاندن، باید هزینه خرید، سرویس، تعویض فیلتر، مصرف برق احتمالی و آب دفعی دستگاه در نظر گرفته شود که معمولاً در طولانی‌مدت صرفه بیشتری دارد.

جوشاندن بهتر است یا دستگاه تصفیه آب؟

پاسخ به کیفیت آب ورودی و هدف تصفیه بستگی دارد. جوشاندن کاربرد شناخته‌شده‌ای در غیرفعال کردن بسیاری از عوامل بیماری‌زای میکروبی دارد، اما روش مناسبی برای حذف املاح محلول، فلزات سنگین یا نیترات نیست و تنها در شرایط خاص توانسته برخی ذرات پلاستیکی را با کمک رسوبات جدا کند. در مقابل، سیستم‌های اسمز معکوس (RO) با بهره‌گیری از غشای ممبران و فیلترهای چندمرحله‌ای، فرآیندی پیوسته و همه‌جانبه برای کاهش طیف وسیعی از آلاینده‌ها ارائه می‌دهند.

انتخاب نهایی به نیازهای مصرفی، کیفیت آب منطقه سکونت شما (مانند اصفهان) و اولویت‌های سلامت خانواده بستگی دارد. استفاده ترکیبی از سیستم‌های استاندارد تصفیه آب خانگی همراه با سرویس و تعویض به‌موقع فیلترها، مطمئن‌ترین راهکار برای دسترسی به آب آشامیدنی باکیفیت و گوارا است.