اخبار و مقالات

همه چیز درباره کلر

کلر ( کلرین Chlorine )چیست؟

کلر یک عنصر شیمیایی با عدد اتمی ۱۷ و جرم اتمی استاندارد  ۳۵٫۴۵۳ گرم بر مول است که در سال ۱۷۷۴ توسط کارل ویلهلم شیله کشف شد. شیله به اشتباه عنصر کلر را حاوی اکسیژن می دانست. همفری دیوی در سال ۱۸۱۰ این ماده را کلر نامگذاری کرد.

چرا سازمان های آب و فاضلاب به آب آشامیدنی کلر اضافه می کنند؟

همانطور که می دانید، منابع تامین آب مصرفی ما انسانها ( اعم از رودخانه ها، چاهها، چشمه ها، سدها و … ) آلوده به میکروب ها و میکرو ارگانیزم هایی هستند که استفاده از این آبها را بدون ضدعفونی کردن، برای ما غیر ممکن می سازند. سازمانهای آب و فاضلاب شهری برای از بین بردن میکرو ارگانیزم های بیماری زا و تامین آب مصرفی بهداشتی برای شهروندان، اقدام به اضافه کردن کلر (Chlorine) به آب می کنند.

کلرزنی امروزه به عنوان متداولترین روش گندزدایی آب آشامیدنی در دنیا مورد استفاده قرار می گیرد. اما استفاده از کلر(Chlorine) علی رغم اینکه مزایا و فواید بسیاری به همراه دارد، دارای معایب و مضراتی نیز هست. به همین دلیل متخصصان ضمن توصیه روشهای جایگزین کلر زنی، تاکید دارند که کلر باقیمانده در آب شهری، در نقطه مصرف و درست قبل از نوشیدن، از آب حذف شود.

تاریخچه کلرزنی

كلر ابتدا در سال ۱۹۰۸ در شیكاگو به یك سیستم آب همگانی افزوده شد و در از بین بردن بسیاری انواع بیماری های منتقل شده آبی مثل وبا و تب تیفوئید قابل استفاده بود. پیش از كلر زدن بسیاری شهرهای عمده دارای آمار مرگ و میر ۱ در ۱۰۰۰ نفر به تنهایی از تیفوئید بودند. كلر برای گندزدایی كردن آب شهرداری به مدت بیش از ۸۰ سال استفاده شده و دارای اثرات مثبت بر بهداشت همگانی بوده است.
هرچند كه كلرزنی یكی از متداولترین روشهای شیمیایی گندزادایی است ، اما ازن زنی در فرانسه ، آلمان ، كانادا و شوروی سابق معمول است. در كشور های اروپایی از دی اكسید كلر برای ضدعفونی كردن استفاده می شود.

به طور كلی ماده ضد عفونی كننده شیمیایی ممكن است به دو صورت زیر عمل كند :

  • اكسیداسیون و یا پاره كردن دیواره سلول و نهایتا تجزیه میكرو ارگانیزم
  • نفوذ به داخل سلول و اختلال در فعالیت سلولی

 

چنانچه مشهود است در هر دو صورت لاشه میكرو ارگانیزم در آب باقی خواهد ماند. این لاشه ها ممكن است خود منبع غذایی مناسبی برای سایر انگل ها و باكتریهای كه پس از گندزدایی اولیه وارد آب می شوند، گردد.

 

كلر باقیمانده چیست؟

ممكن است پس از گندزدایی ، آلودگی های میكروبی ثانویه ای در شبكه لوله كشی سلامت آب را تهدید كند. یكی از خصوصیات مهم كلر آزاد آنست كه علاوه بر قدرت گندزدایی بالا جهت گندزدایی اولیه، پایداری شیمیایی لازم برای باقی گذاردن كلر باقیمانده را جهت رسیدن به اهداف ثانویه گندزدایی دارا می باشد.

این مورد نتایج رضایت بخشی در امر گندزدایی با كلر دارد كه در مورد هیچ یك از مواد گندزدای دیگر قابل مشاهده نیست زیرا در استفاده از سایر مواد برای رسیدن به این دو هدف مجبور به جدا نمودن گندزدایی اولیه و ثانویه هستیم كه هزینه سرمایه ای زیادی را می طلبد.

تری هالومتان ها، محصول خطرناک کلرزنی:

تری هالومتان ها ( THM ) معمول ترین محصول فرعی حاصل از كلرزنی به آبهای آشامیدنی هستند و غلظت آنها از دیگر مواد آلاینده بیشتر است. هنگامی كه كلر به عنوان گندزدایی كننده در تصفیه آب به كار می رود،‌در اثر تركیب كلر با مواد آلی موجود در آب تولید تری هالومتان ها یا هالوفرم ها را سبب می شوند. تری هالومتان های اصلی عبارتند از كلروفرم ، برمودی كلرومتان ، دی برموكلرومتان و برموفرم. شواهدی در دست است كه این تركیبات خاصیت سرطان زایی دارند.
در سال ۱۹۹۲ مجله آمریكایی بهداشت همگانی گزارشی منتشر كرد كه یك افزایش بین ۱۵ تا ۳۵ درصدی در انواع بخصوصی از سرطان برای افرادی كه آب كلر زده مصرف می كنند نشان می داد. این گزارش همچنین بیان می كرد كه مقدار زیادی از این اثرات ناشی از دوش گرفتن در آب كلر زده بود.

انستیتو ملی سرطان خطرات سرطان را برای مردمی كه آب كلرزده مصرف می كنند ۹۳ درصد بالاتر از كسانی می داند كه آب كلرزده مصرف نمی كنند.

اثرات نوشیدن آب كلرزده شده بمدت چند دهه مورد بحث بوده اند. به هرحال بیشتر متخصصان حالا توافق دارند كه بعضی ریسكهای قابل ملاحظه مرتبط با مصرف كلر و محصولات فرعی كلر زده شده وجود دارند.

کریپتوس پوریدیوم، با کلرزنی از بین نمی رود

کریپتوس پوریدیوم تک یاخته انگلی است که در آب رودخانه ها و دریاچه ها به وفور یافت می شود خصوصا در اماکنی که آب با مدفوع و فضولات حیوانات و پرندگان در تماس باشد وارد آب می شود. این انگل باعث ایجاد عفونت در روده انسان شده و بیماری به نام کریپتوس پوریدیوسیس را باعث می شود. این انگل نسبت به روشهای سنتی ضدعفونی آب مانند کلرزنی مقاوم بوده و از بین نخواهد رفت. بهترین راه حذف انگل کریپتوس پوریدیوم ، جوشاندن آب است. البته روشهایی نظیر اسمز معکوس نیز می تواند در حذف این انگل از آب موثر باشد. استفاده از اشعه ماوراء بنفش و روش اولترا فیلتراسیون UF نیز توصیه می شود.

جمع بندی مزایا و معایب کلر در آب آشامیدنی

فرآیند کلرزنی امروزه یکی از متداولترین روشهای گندزدایی آب در دنیاست.

مهمترین مزایای این فرآیند عبارتند از:

  • کلرزنی فرآیندی ارزان و کم هزینه جهت ضدعفونی کردن آب مصرفی انسان است.
  • کلر دارای اثر باقیمانده در آب است که باعث تضمین نسبی سلامتی آب در تمام مسیر شبکه آب رسانی می شود.

اما معایب و مضرات کلرزنی عبارتند از:

  • کلر باقیمانده در اثر ترکیب با مواد آلی موجود در آب تولید ترکیباتی موسوم به تری هالومتان ها را می کند که بیشتر متخصصان بر سرطان زا بودن این ترکیبات تاکید دارند.
  • کلرزنی باعث کشته شدن میکرو ارگانیزمهای موجود در آب می شود. این درحالی است که لاشه این میکرو ارگانیزمها در آب باقی می مانند و ممکن است خود منشا آلودگی شوند.
  • تماس کلر با پوست و موی انسان باعث ایجاد حساسیت، ریزش مو و مشکلات دیگر می شود.
  • استنشاق گاز کلر ( در استخر یا حمام ) برای ریه انسان مضر می باشد.
  • گروهی از میکرو ارگانیزمها مانند کریپتوس پرودیوم نسبت به کلر مقاوم هستند و با این روش از بین نخواهند رفت.
  • بنابراین کارشناسان توصیه می کنند که جهت مقابله با اثرات زیانبار کلر در آب آشامیدنی، در نقطه مصرف کلر باقیمانده آب را حذف کرده و سپس اقدام به نوشیدن آب نماییم.

 

مقالات مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *